Agosti

Safari

Kupitia kukimbia nimeona sehemu tofauti sana. Kati ya mbio zenye kumbukumbu nzuri zaidi, nimekimbia Lhasa — kumbuka, iko takribani mita 3,650 juu ya bahari; hapo ilikuwa ngumu kweli! — Paris karibu na ule mnara maarufu, kandokando ya bahari Morocco na katika mitaa ya kale ya Marrakech, milimani Sochi, katika Mji Mkongwe wa Zanzibar, Bukhara na Astana, na kwenye miteremko ya Kilimanjaro.

Kila ninapofika, najaribu kuacha njia niliyokimbia katika Nike Run Club.

Kwa kuwa napenda kukimbia asubuhi, naamka mapema na kutoka kuchunguza eneo. Kufikia kifungua kinywa, tayari ninakuwa nimeona kitu.

Kwa kiasi kikubwa nilianza kukimbia ili nifurahie safari zangu zaidi. Si sababu kuu, lakini ni mojawapo ya za mwanzo, na imebaki muhimu sana.

Lazima nikiri kwamba napenda sana kusafiri. Ninapochagua hoteli ya kukaa katika jiji jipya, naangalia mahali ilipo na vivutio ninavyoweza kuvifikia kwa kukimbia, kwa sababu hilo ni sehemu ya mpango wa safari. Hata nisipokuwa na nafasi ya kuchagua hoteli, bado naangalia ninakoweza kufika kwa miguu, nini cha kuvutia kinaweza kuwapo, na kujaribu kukifikia.

Sehemu anazoona mtalii wa kawaida asiyekimbia ni chache kiasi. Unasogea polepole, unabeba vitu vingi visivyohitajika na kutembelea vivutio vichache. Mandhari kati ya sehemu A na B yanabadilika taratibu, na yanapata muda wa kukuchosha.

Naona katika safari yoyote yenye kulala ugenini, chukua viatu vya kukimbia, pasipoti na pesa. Mengine unaweza kununua ukifika.

Ustahimilivu wa binadamu wa kale

Nitaanza na ukweli unaotufurahisha sote: binadamu ni mojawapo ya viumbe wastahimilivu zaidi duniani. Tuna ustahimilivu zaidi kuliko duma, dubu, nyati, mwewe au mamba. Ndiyo, kwa kuzaliwa tu, mimi na wewe tuna uwezekano mkubwa sana wa kustahimili.

Nafasi ya mababu zetu wawindaji katika mazingira yao ilitokana na uwezo wa kufuatilia mawindo kwa muda mrefu. Hasa kama wangemjeruhi mnyama na kumfukuza mpaka aishiwe nguvu. Uvumilivu na ustahimilivu vilikuwa nyenzo za baadhi ya mbinu za kale zaidi na zenye mafanikio makubwa za uwindaji.

Sababu ni matumizi bora zaidi ya nguvu katika harakati zetu ikilinganishwa na wanyama: tunatembea kwa miguu miwili, si minne. Pia tuna mfumo bora wa kuupoza mwili, uwezo wa kutokwa jasho. Mapafu yetu yana ujazo mkubwa kiasi pia, unaotufanya tuwe wakimbiaji wazuri wa masafa marefu. Asili yenyewe imemwandaa binadamu kwa kukimbia kama shughuli ya kawaida.

Hata hivyo, hatuzaliwi na ustahimilivu ulio tayari; tunazaliwa na uwezekano wake tu. Tofauti na wanyama, watu wanahitaji kufanya mazoezi ili kupata matokeo makubwa. Bila mazoezi tunapoteza ujuzi huo, lakini tunaweza kuurudisha.

Nilivutiwa sana na sehemu ya Sapiens: A Brief History of Humankind ya Yuval Noah Harari inayozungumzia enzi za kabla ya historia iliyoandikwa, kabla ya kilimo na kuanza kuzalisha chakula. Mwandishi anakiri kuzipenda enzi hizo, na akanifanya nizipende pia.

Kwa maoni ya Harari, katika mambo fulani watu wa enzi hizo walikuwa na uwezo mkubwa na akili zaidi kuliko binadamu wa kisasa. Walikuwa na ramani yenye maelezo mengi sana vichwani mwao ya eneo kubwa la uwindaji, pamoja na undani wa mandhari. Walijua aina nyingi za mimea na uyoga pamoja na matumizi yake, walijua tabia za wanyama na kuweza kubuni suluhisho papo hapo. Walitofautisha sauti na harufu nyingi; kwa hiyo ubongo wao ulikuwa mkubwa kuliko wetu na uwezo wao wa kufikiri kwa dhana ulikuwa wa juu zaidi. Walikuwa wameungana kwa kina na maisha ya eneo kubwa, wakijisikia vizuri humo katika majira tofauti. Kwa ushahidi wa uchimbaji, lishe yao ilikuwa na aina nyingi za wanyama na mimea. Baada ya masomo ya biolojia shuleni, wewe unaweza kutambua mimea mingapi ya kuliwa msituni? Michache. Wao waliweza, na ujuzi wao ulikuwa wa matumizi ya moja kwa moja.

Wawindaji wa kale waliishi muda mrefu kiasi. Kama hawakufa utotoni au katika ajali ya uwindaji, wangeweza kufikia uzee unaolingana na wa leo. Pia miili yao ilikuwa imejengeka kwa uwiano: walikuwa na kasi, unyumbufu, wepesi, ustahimilivu na nguvu. Fikiria jamii hiyo ya watu wenye nguvu na akili. Uchaguzi wa asili uliwafanya wawe hivyo, na sisi tuna vinasaba vyao.

Binadamu waliishi hivyo kwa mamia ya maelfu ya miaka; kwa hiyo miili yetu iliumbika kwa mageuzi kwa ajili ya maisha hayo hasa. Enzi zilizofuata — kufuga wanyama, kilimo, mapinduzi ya viwanda na jamii ya kisasa — zilitokea haraka sana. Kwa bahati mbaya, tumepoteza baadhi ya uwezo wa asili. Kwa mfano, kunusa si muhimu sana tena katika maisha ya kisasa. Kwa nini na ilikuwaje ni swali jingine kubwa; soma Harari. Sisi turudi kwenye kukimbia.

Ninapenda sana picha hiyo ya kufikirika ya binadamu bora wa zamani: mwenye kasi, unyumbufu, nguvu na ustahimilivu. Vizuri sana, nami nataka kuwa hivyo! Lazima nikiri kwamba ninapokimbia, kufanya yoga au kunyanyua vyuma, nawaza kuwa hivyo nakaribia kidogo shughuli za asili zilizowajenga mababu zetu. Walichoka mara nyingi na kusogea sana, kwa hiyo walikula kwa hamu. Sawa, nami nitafanya hivyo.

Pia, kwa kufanya mazoezi ya kukimbia mara kwa mara, unapanua sana eneo unalolijua kuzunguka nyumbani kwako. Unagundua vijia, njia za kupita na tofauti ndogo za miinuko ambazo hukuziona zamani. Unajua barabara inapopanda kwa muda mrefu bila kuonekana, madimbwi yanapokusanyika baada ya mvua, vichaka vyenye maua yenye harufu nzuri vilipo na tufaha yanapoiva. Ramani yenye undani zaidi ya eneo kubwa inaanza kujengeka kichwani. Kwa ujumla, kukimbia kunakurudisha karibu na hali ya asili ya binadamu mwenye uwiano, anayeishi maisha kamili.

Miinuko katika mazoezi na mashindano

Njia zinazofaa zaidi kukimbia ni tambarare: zenye kona chache au zinazopinda taratibu, bila vilima wala miteremko. Unaweza kudumisha kasi thabiti na kujifuatilia mwenyewe tu. Kwa mfano, njia hizo zisizo za asili zinapatikana viwanjani.

Lakini ukijiandaa kwa mashindano makubwa, marathoni au nusu marathoni, bila shaka utakutana na miinuko ya kuvutia zaidi na hisia nyingi mpya.

Kukimbia kupanda mlima ni kugumu kweli. Moyo unapiga kwa nguvu zaidi, na misuli inachoka ghafla. Usipofanya mazoezi mahsusi ya hilo, kasi inashuka na hofu ndogo inaanza kukupanda.

Rafiki yangu alipenda kufanya mazoezi Gorky Park, ambako njia ya mbio inapita kandokando ya mto. Kwa hiyo mabadiliko ya mwinuko ni madogo na ya taratibu. Matokeo yake, ingawa kiasi chake cha mazoezi kilikuwa kizuri, hakuwa tayari kwa vilima vya Marathoni ya Moscow, na matokeo yalimkatisha tamaa sana. Moscow imejengwa kwenye vilima, na unavihisi kweli katika mbio ndefu. Jumla ya kupanda inazidi mita 370; ni nyingi. Wapenzi wa mbio za vijia watacheka, lakini kwa wakimbiaji wa kawaida wa sehemu tambarare, huo ni mtihani. Katika mashindano ya majiji mengine pia, huenda tofauti za miinuko zitakuwa kubwa kiasi.

Hivyo nikatambua kwamba si vizuri kujikita kwenye njia moja au mbili za mazoezi zenye mabadiliko madogo ya mwinuko. Badala yake, unapaswa kufuatilia jumla ya kupanda katika mazoezi yako na kuchagua mara nyingi njia tofauti zenye miinuko tofauti. Ndiyo maana yanaitwa mazoezi: ili kuzoeza ujuzi mbalimbali.

Ili kudumisha kasi unapopanda, unalazimika kufupisha hatua na kujaribu kuongeza marudio yake, kusogeza miguu kwa haraka zaidi. Kwa upande mwingine, mwinuko upo kwa kila mtu, si kwako tu; wote wanapata shida hizo. Kwa hiyo una nafasi ya kuwapita baadhi ya wenzako ambao hawakufanya mazoezi ya namna hiyo.

Lakini unaposhuka, unaweza kuongeza kasi vizuri. Jambo kuu ni usianguke. Napenda sana kupiga hatua kubwa — kwa kipimo changu — nikishuka. Nahisi kwamba hapo nguvu ya uvutano inanifanyia kazi, na ninaweza «kucheza ujanja» kidogo. Kila hatua ya kasi mteremkoni inanipeleka mbali kuliko kawaida. Kwa hiyo huo ni wakati wa kuongeza kasi kwa hatua ndefu.

Viatu vya kukimbia

Ah, hii ni mada nzuri sana, inayostahili kitabu kizima. Viatu vya michezo ni jambo kubwa katika utamaduni wa watu wengi. Ni viatu vya kustarehesha zaidi ambavyo binadamu wanajaribu kutengeneza. Watu wengi hujieleza kupitia viatu vyao; kuna mamilioni ya modeli kwa kila ladha.

Lakini sehemu tu, hasa vile vya kukimbia, vimekusudiwa michezo. Hata katika kundi hilo kuna mitindo yake maalumu. Timu nyingi za wahandisi, wabunifu na wataalamu wa kinesiolojia hubuni modeli mpya, wakijaribu nyenzo mbalimbali ili kufikia ukamilifu. Modeli bora hubadilika mwaka baada ya mwaka na kuvuka viwango vipya. Bila shaka unaweza kupata modeli maalumu inayozingatia sifa zako za kipekee za mwili na utaratibu wako wa mazoezi.

Kwa wakimbiaji, kuchagua viatu ni mapenzi ya kweli wanayoyafuata kwa shauku yote. Kwa sababu uchaguzi sahihi unaweza kusaidia kuepuka majeraha na kuboresha matokeo kwa kiasi kikubwa.

Katika michuano mikubwa na Olimpiki kuna mashindano yasiyo rasmi: ni viatu gani vilivyovaliwa na timu na wanariadha walioshinda mara nyingi zaidi? Yaani kuna jedwali la medali la watengenezaji wa viatu, lenye vinara wake na wageni wenye malengo makubwa. Inavutia kuona timu na wanariadha unaowapenda walivaa viatu gani. Ni ulimwengu mzima wa viatu.

Kwa upande wa chapa, kila mtu achague anachopenda. Lakini kwa matumizi, mimi nimejipangia kiwango hiki cha chini cha aina:

Viatu vya kila siku: vile vya msingi, «farasi wa kazi». Unavitumia katika mazoezi mengi, navyo ndivyo vinavyochakaa haraka zaidi. Ni bora viwe rahisi kiasi, imara, vya lami au changarawe, na vinavyoshika vizuri sehemu mbalimbali.

Viatu vinavyochukua nafasi ndogo: vya ukumbini na safarini. Nina viatu ambavyo faida yake kuu ni wepesi; ni rahisi kuvipakia kwenye sanduku au begi na kwenda navyo. Matarajio kwa viatu hivyo si makubwa. Jambo kuu ni urahisi wa kuvisafirisha, ili viwe karibu unapovihitaji, hata unapolazimika kuokoa nafasi. Bila shaka unaweza kutumia viatu vyako vya msingi kwenye mashine ukumbini. Lakini bado ni vizuri kuwa na viatu hivyo vidogo kwa safari na hali maalumu.

Viatu vya joto vya majira ya baridi: kwa bahati mbaya, majira hayo yanahitaji viatu maalumu vyenye tabaka la ziada la kuhifadhi joto, ili usipate baridi kwa mfano katika −20°C. Bila shaka havitakuwa vya kasi, na huenda vitakuwa vizito, lakini vitakuwezesha kukimbia hata wakati wa theluji. Hapa unahitaji soli yenye michoro imara ya kushika ardhi ili usiteleze kwenye barafu. Kwa ujumla, hivi si viatu vya kasi, bali vya kuendeleza mazoezi bila kukatiza.

Viatu visivyopitisha maji: kwa mvua na mbio za vijia. Vinapaswa kuwa na tabaka linalozuia maji na meno makubwa kwenye soli, ili uweze kukimbia kwenye vijia vya msituni na sehemu ngumu za ardhi katika mazingira ya asili.

Viatu vyako bora vya kukimbia: vya mashindano na mbio za kupima uwezo. Hata viwe vya gharama zaidi, mradi viwe vyepesi iwezekanavyo na vyenye matumizi bora zaidi ya nishati.

Kwa malengo hayo hasa, wakimbiaji hununua viatu vya kaboni vinavyopendwa, vyenye bamba linalorudisha nguvu kama springi. Viatu hivyo vina kikomo cha umbali ambamo sifa zake maalumu hubaki. Lakini unaweza kuvivaa katika mbio zako za kasi zaidi.

Kwa mfano, niliponunua viatu vyangu vya kwanza vya kaboni, muuzaji alinionya kwamba maisha yake ni kilomita 200. Nilivijaribu katika mbio za kilomita kumi. Baada ya hapo navivaa kwenye mashindano muhimu zaidi tu, na kila mara naweka rekodi binafsi.

Kwa hiyo unahitaji takribani jozi tano tofauti ili ujisikie mkimbiaji aliyejiandaa. Baada ya hapo ni suala la kujieleza na vipaumbele.

Ushauri wa jumla wa kuchagua saizi unajulikana: viatu havipaswi kuubana mguu hata kidogo. Ni bora viatu vya kukimbia viwe vikubwa kidogo, kwa nusu saizi, kuliko viatu vyako vya kawaida vya kila siku. Ukikosea uchaguzi, utajuana na kucha zilizojeruhiwa na pengine majeraha mengine.

Mavazi na vifaa, sehemu ya kwanza

Kusema kweli, kukimbia kunahitaji vifaa vichache sana. Unaweza kukimbia kwa viatu vyovyote rahisi, fulana yoyote rahisi na suruali yoyote rahisi, basi. Lakini hicho ni kiwango cha chini cha kuishi. Kiwango cha juu kinaweza kuwa kipi? Ah, inaonekana swali hilo halitafungwa kamwe, kwa kuwa unaweza kubuni vifaa vipya bila mwisho.

Tumezungumzia viatu tayari. Lakini hata viatu vina vifaa vyake maalumu: vipande vya kuweka chini ya kisigino. Ni vipande vidogo vya mpira laini vinavyowekwa chini ya soli ya ndani ili kupunguza mshtuko kwenye kisigino kwa upole zaidi. Niliviweka kwenye viatu vyangu vya msingi, vyenye povu laini la React, na vilinipa starehe kiasi kwamba kwa muda nikavisahau. Baada ya kufua viatu, sikuvirejesha, na mazoezi yaliyofuata yalikuwa ya maumivu zaidi sana. Unazoea vitu vizuri haraka mno. Kwa hiyo, kiatu kina soli laini na pia kipande hicho cha ziada. Kuna pia vitenganishi maalumu vya vidole vya miguu ili kuvilinda visisuguane.

Bila shaka unaweza kukimbia kwa soksi za kawaida, lakini kuna soksi maalumu za kukimbia. Baadhi hubana kwa msaada, nyingine zina sehemu zilizonenepeshwa ili sehemu ya juu ya mguu isisuguliwe. Soksi za kukimbia huondoa unyevunyevu vizuri zaidi, hivyo miguu haikai katika jasho. Nyenzo maalumu hutumiwa kuzuia malengelenge. Kuna soksi zenye utando unaotoa unyevunyevu wa ndani lakini kuzuia wa nje. Kuna zenye kusaidia kano ya Achilles na kifundo cha mguu, zenye kisigino kilichoimarishwa au zilizolenga vidole. Kwa hiyo soksi maalumu za kukimbia nazo zina manufaa. Soksi fupi sana zinafaa kiangazi au ukumbini, lakini unaweza kupata pia ndefu hadi gotini zinazobana kwa msaada, na soksi nene za joto za majira ya baridi.

Juu yake kuna vitambaa vya kubana sehemu za chini za miguu. Ni uvumbuzi mzuri, unaofanya kazi kwa kanuni ileile ya bandeji za msaada. Vinashikilia sehemu ya chini ya mguu kwa kubana na kuongeza msaada. Kwa kuishikilia misuli vizuri, vinasaidia mzunguko wa damu na kuondolewa kwa laktati haraka zaidi. Matokeo yake, unachoka kidogo, unapona haraka, uvimbe unapungua, hatari ya mishipa kuvimba inapungua, na mikakamao ina uwezekano mdogo. Kwa ufupi, muujiza wa kukimbia; jambo kuu ni kuchagua saizi sahihi. Kuna jambo jingine dogo: ukivinunua mwanzoni mwa safari yako ya kukimbia, baada ya muda utaona vimekuwa vidogo kidogo. Misuli ya sehemu za chini za miguu inakua! Unaweza kuvivaa chini ya suruali au pamoja na kaptula.

Siku moja nilikuwa na jeraha dogo katika mguu wa kushoto, na niliweza kuendelea kukimbia kwa msaada wa kitambaa hicho tu. Nikaanza kukivaa kwenye mguu wa kushoto pekee. Lakini wataalamu walinieleza kwamba si vizuri kufanya hivyo: kubana kunapaswa kulingana katika miguu yote miwili, la sivyo naweza kupata jeraha jingine. Sikuamua kujaribu kuthibitisha; sasa navivaa kwa jozi tu.

Kusema kweli, mwanzoni niliona aibu kuvaa tights, nikihofia nitaonekana wa ajabu. Lakini baadaye nikazoea, na sasa ndizo nguo ninazopenda zaidi za kukimbia. Hizi ni suruali za michezo zinazobana mwili. Zinabana sana, kiasi kwamba kuna hata aina za kubana kwa msaada. Lakini hupunguza upinzani wa hewa unapokimbia, zinavutika vizuri, na zinafaa si kwa kukimbia tu bali pia kujinyoosha. Kwa kawaida tights ni tabaka la kwanza la mavazi ya kukimbia, au hata tabaka pekee. Nina ndefu, zinazofaa kabisa majira ya kuchipua na ya kupukutika majani, na fupi za robo tatu, zinazofika chini kidogo ya goti. Hizo huacha sehemu za chini za miguu wazi, zinafaa kiangazi au ukumbini.

Tights hubana mapaja kidogo, jambo linalokusaidia kuhisi harakati zako vizuri zaidi. Pia kwa kawaida zina mifuko midogo inayofungika, inayofaa funguo, kadi au vitu vingine vidogo. Mara nyingi mfuko huo uko nyuma, katikati kabisa ya mgongo wa chini. Hilo si la kawaida ukilinganisha na nguo nyingine, lakini unapokimbia linafaa sana: hapo mfuko hausumbui wala kusugua.

Mara nyingi tights zina zipu chini karibu na kifundo cha mguu, inayosaidia kuingiza hewa. Au unaweza kuzifunga vizuri juu ya soksi ndefu. Kuna pia tights za joto zenye tabaka la fleece, kwa kukimbia wakati wa baridi. Zinafaa sana.

Begi dogo la kiunoni la kukimbia ni zuri sana: unaweza kuweka simu, funguo na jeli za nishati. Mabegi makubwa huzuia harakati, kwa hiyo hapa kadiri lilivyo dogo, ndivyo bora. Wakimbiaji wasio na uzoefu hushika simu mkononi kwa kuwa ni rahisi kubadilisha muziki, kuangalia matokeo kwenye programu na kubonyeza pumziko. Lakini tabia ya kushika simu mkononi huharibu mwendo wa mikono na kutumia nishati ya ziada. Ni bora kuzoea kuiweka kwenye begi la kiunoni.

Kaptula za kukimbia zinatofautiana na za ndondi, kuogelea na nyingine. Ingawa si maalumu kupita kiasi; jambo kuu ni mishono myembamba ili isisugue. Napenda kaptula za tabaka mbili, zenye sehemu ya nje inayoonekana na sehemu nyingine ya ndani. Chupi pia inapaswa kuwa na mishono myembamba isiyosugua, hasa kwa mbio ndefu.

Ujanja mdogo: katika mfuko wa tights, kaptula au begi la mbio, kila mara naweka kadi yangu ya biashara, endapo jambo litatokea. Kama watu wengine wenye akili, nadhani, mimi pia sikimbii na pasipoti mfukoni. Lakini nikipatwa na tatizo au ajali ya barabarani, nataka wapita njia waweze kunitambua na wapate namba ya kupiga simu. Kwani wakimbiaji tunafanana sana!

Mavazi na vifaa, sehemu ya pili

Maduka ya michezo huuza vitambaa vyepesi vya shingoni, kama skafu ndogo za umbo la bomba. Maarufu zaidi ni Buff. Vipo vingi sana, kwa kila ladha na hali inayoweza kutokea: vya joto, vyepesi, vya nyuzi ndogo sana, vya kupoza, na kadhalika. Pia kuna mikusanyo yenye picha za majiji, milima maarufu, michoro au rangi moja. Ningependa kutembea Njia ya Santiago, kwa hiyo nilinunua viwili vyenye ramani ya Santiago de Compostela. Buff zinafaa katika majira yote: kuilinda shingo dhidi ya baridi au upumuaji dhidi ya hewa inayogandisha. Unaweza kuvivaa kichwani dhidi ya mvua au jua. Na bila shaka unatamani kuvivaa hata wakati usiokimbia.

Kuna miwani maalumu ya jua ya kukimbia, vizuia jua vya kichwani vya aina mbalimbali, na makoti mepesi sana yanayopitisha hewa kwa kukimbia mvua inaponyesha, ambayo ni rahisi kuchukua safarini. Kuna pia sweta, hoodi na makoti ya kitambaa maalumu ya kukimbia.

Nitaandika kuhusu fulana za kukimbia kando. Hapa nitazungumzia fulana za mikono mirefu. Nazo hutengenezwa zikiwa na sehemu za kubana kwa msaada. Lakini kazi yao kuu ni kuingiza hewa kwa mwili unaopata joto na kuondoa jasho. Kwa bahati mbaya, sijapata fulana ya mikono mirefu ya kukimbia ninayoipenda hasa. Binafsi napendelea zinazobana za sanaa za mapigano. Hazisugui ngozi, na ni rahisi kufanya nazo mazoezi katika majira ya kuchipua na ya kupukutika majani.

Inasemekana watu wa Siberia hawapati baridi si kwa sababu hawaiogopi, bali kwa sababu wanavaa ipasavyo. Hilo ni kweli kabisa. Wakati mwingine majira ya baridi yanafanya uone kukimbia haiwezekani: kuna baridi sana, nani atafanya michezo nje katika hali hiyo? Lakini kuna makoti maalumu ya manyoya laini ya ndani kwa kukimbia. Baadhi hayana mikono, kama vizibao, na mengine yana mikono mirefu. Yanaonekana vizuri sana, yakiwa na umbo la kuvutia, kiasi kwamba unatamani kutoka kukimbia ili tu ujionyeshe.

Ningependa kuongeza kwamba binafsi napenda kukimbia nikiwa na kofia nyepesi ya michezo inayofunika masikio yote. Husaidia kudhibiti joto, hushikilia vifaa vya masikioni na kunifanya nisisumbukie nywele. Nimeizoea kiasi kwamba nakimbia nayo mwaka mzima, hata kwenye joto.

Vidole vya mikono hupata baridi haraka kuliko sehemu nyingine za mwili. Mwili unapoanza kupoa, «huzima» sehemu zake moja baada ya nyingine, kutoka zisizo muhimu sana kuelekea muhimu zaidi, ukianza kuokoa damu inayozifikia. Kwa maana hiyo, mwili huona mikono na miguu, hasa vidole, kuwa na umuhimu mdogo kiasi, hivyo hupata baridi mapema. Kwa hiyo glavu zinafaa. Katika majira ya kupukutika majani na ya kuchipua, navaa glavu zenye ncha za vidole zilizo wazi, wakati mwingine za CrossFit. Lakini baridi kali ikifika, nalazimika kuvaa glavu kamili.

Kutegemea hali ya hewa, unaweza na unapaswa kuchanganya vipande mbalimbali vya mavazi ili kutengeneza tabaka. Tights na fulana ya mikono mirefu vinaweza kuwa tabaka la kwanza linalogusa mwili. Juu yake unaweza kuvaa kaptula na fulana; sasa kwa tabaka la pili unaweza kukimbia katika halijoto ya chini zaidi. Ongeza hoodi au kizibao chenye manyoya laini ya ndani, nawe una tabaka la tatu. Kanuni kuu ni kwamba ukitoka nyumbani, unapaswa kuhisi baridi kidogo.

Hapo, wakati wa mazoezi mwili ukipata joto, utajisikia vizuri. Ukikosea na kuvaa nguo nyingi mno za joto, utatokwa jasho, na kuna hatari ya kupata mafua.

Kwa rangi, napendelea mavazi ya kukimbia yenye rangi angavu sana, hata za kupiga kelele. Si suala la mtindo wala upendeleo binafsi. Cha muhimu ni madereva na waendesha baiskeli wakuone vizuri gizani, mjini au nje ya mji. Kwa hiyo rangi kali za machungwa, waridi au kijani kibichi ni njia ya kufanya mazoezi yako yawe salama zaidi.

Orodha ya mavazi ya michezo haiishii hapo, lakini hata hivyo tayari ni vitu vingi kiasi. Kwa hiyo nimetenga rafu maalumu nyumbani yenye mkusanyo wangu wa fulana, tights, soksi za kukimbia na mali nyingine. Kwa habari yako, nguo za rafu hiyo ndizo zinazoenda kufuliwa mara nyingi zaidi.

Njia mpya karibu na nyumbani

Kukimbia kwenye njia zilezile hakuvutii sana. Ndiyo, uwanjani sehemu ya kukanyaga inafaa kabisa, hakuna mabadiliko ya mwinuko, na wakati wowote unaweza kusimama na kwenda nyumbani. Lakini kunachosha kidogo ikiwa una udadisi na unapenda maisha.

Baada ya muda utaamua kubadilisha kidogo njia yako ya kawaida, kubadilisha umbali, na hatua kwa hatua karibu na nyumba yako kutatokea mtandao wa njia ulizozikanyaga. Utaanza kukimbia mbali zaidi, kutazama sehemu usizozizoea, kugundua viwanja vipya vya nyumba, mitaa, bustani ndogo, madaraja madogo na njia za kuvuka. Kukimbia kunakupa nafasi ya kulitazama jiji lako ulilozoea kwa macho mapya kabisa.

Nilipata haraka njia ambazo ziliwezesha kupanga umbali wa mbio na muda wa kuwa nje kwa makadirio yaliyo sahihi kiasi. Na ni sehemu ngapi zisizo za kawaida nilizogundua wakati huo! Mabanda yaliyofichika ya kufugia njiwa, mtaa mdogo wenye majengo ya viwandani yaliyogeuzwa kuwa makazi na sehemu za kazi karibu na nyumbani, eneo zima la gereji, na sehemu za mbele za nyumba zenye miundo isiyo ya kawaida. Tunaingia katika maeneo tuliyozoea na kuyafahamu zaidi sana kwa sababu ya kukimbia.

Ikiwa kuna bustani karibu nawe, huenda unazijua vizuri njia zake za katikati tu, zile rahisi na zenye watu wengi. Lakini ukikimbia bustanini, hasa ikiwa ni kubwa, baada ya muda utagundua mandhari mengi mapya, vijia usivyovitarajia, milango mipya ya kuingia na kutoka ambayo hukuijua, ndege na wanyama ambao hukuwa umewaona.

Na bila shaka utapata pembe mpya za kutazama, mandhari mazuri ya majengo na maeneo unayoyajua tayari.

Ni kwamba unapokimbia, mazingira yanabadilika haraka sana kwa kila kipimo cha muda. Unapata tu mambo mengi zaidi ya kuona kuliko katika maisha ya kawaida. Unaona miti zaidi, nyumba zaidi, njiwa na kindi zaidi, vitalu vya maua na njia zaidi. Kwa hiyo bila shaka utapata hisia na ugunduzi mpya zaidi.

Kadiri unavyokimbia zaidi, ndivyo unavyopata mengi zaidi ya kuona na kuhisi.

Bustani katika majira mbalimbali

Wakati fulani niliishi karibu na bustani, na mbio zangu za kwanza zilikuwa humo. Njia ilianza kwa mteremko mrefu usio mkali, karibu kilomita moja, ikipita jukwaa la maonyesho la bustani kwenye ukingo wa kilima. Ilipinda kwa duara pana kuvuka kijito, ikaendelea kwenye barabara ya udongo kati ya miti, ikapita viwanja vya watoto, ikaanza kugawanyika, halafu ikaingia katika barabara pana ya lami ya watembea kwa miguu wenye magari ya watoto. Iliishia kwenye lango upande wa pili wa bustani. Hapo niligeuka. Sehemu ya kurudi nilifuata njia ileile, kisha kuingia katika kijia chembamba kandokando ya ziwa kilichopanda na kushuka kwa ukali juu ya vilima karibu kumi. Nilivuka kijito kilicholisha ziwa, nikafika kwenye eneo tambarare la kuwatembeza mbwa, halafu kupitia kichaka cha miti ya birch nikarudi mwanzo. Jumla ilikuwa karibu kilomita sita. Kwa hiyo mbio zangu nyingi wakati huo zilikuwa karibu kilomita sita: mzunguko mmoja.

Kutoka madirishani mwa nyumba yangu niliiona bustani kutoka juu, nikatazama inavyobadilika mwaka mzima. Lakini kuyaona mabadiliko hayo nikiwa humo, majira baada ya majira, kulinivutia hata zaidi. Nilipoanza kukimbia, nilijitosa bustanini mara nyingi zaidi. Na hiyo ni hisia tofauti kabisa.

Nilianza kukimbia kiangazi, wakati mzuri zaidi, bustani ilipokuwa hai na yenye shughuli, yenye vivuli na kavu. Kisha majani yakaanza kuwa ya manjano taratibu, umbali wangu ukaongezeka, nami nikapata nafasi zaidi ya kuona mabadiliko ya polepole ya asili. Kukimbia katikati ya majani yanayoanguka, nikitazama kindi na bata, kulikuwa na uzuri wa kipekee. Hatua kwa hatua, mbio baada ya mbio, bustani ilizidi kupenyeka kwa macho. Mpaka siku moja sikuweza hata kuanza mazoezi. Mteremko wangu mpole ulikuwa umefunikwa na tabaka jembamba la barafu laini kabisa, lililofanya miguu itawanyike kwa kuteleza. Baada ya kuteleza mita 20 au 30, niliamua leo sitajaribu bahati yangu. Nikaenda dukani kununua viatu vya baridi. Hivyo nikapata Nike Lunarglide Flash zangu za kwanza zisizopitisha maji, zilizoshika barafu kama lami — au angalau hivyo ndivyo nilivyoona wakati huo. Siku iliyofuata nilifurahia kuwapita watembea kwa miguu waliokuwa wakiteleza, karibu bila kupunguza kasi.

Bustani ikafunikwa na theluji, baridi kali ikafika, na njia za kuchagua zikapungua. Sikuweza tena kila mara kukamilisha duara hadi mwanzo wa njia, lakini msitu wa baridi ni mzuri na safi ajabu. Kukimbia kwa viatu vyenye rangi angavu juu ya theluji safi, chini ya matawi yaliyobeba theluji, kulipendeza sana. Nilikusanya kilomita zangu nikijua kwamba nisingeona hayo bila tabia yangu ya kukimbia.

Na bila shaka majira ya kuchipua: unapokwepa madimbwi, unaona maua ya kwanza, majani ya kwanza, nyuki mnene wa kwanza au kipepeo wa kwanza kabla ya wengine. Niliwasimulia watoto ugunduzi huo, nikawa kwao mjumbe wa kwanza wa majira ya kuchipua.

Mara nyingi tunasema tunataka kuwa karibu na asili, lakini tunaendesha magari kwenye lami kwa kasi mno kuona mwendo wa majira, au tunatembea hadi kituo cha karibu kwa muda mfupi mno kugundua undani huo. Kukimbia bustanini, kandokando ya mto, au kupitia bustani ndogo na viwanja vya nyumba mbali na nyumbani, kunakupa hisia isiyosahaulika ya kuona ulimwengu unaokuzunguka kwa upana zaidi.

Ukikimbia kila siku, kila siku itabaki katika kumbukumbu zako na katika rekodi za mazoezi.

Vivutio

Kadiri unavyokimbia zaidi, ndivyo unavyopata mengi zaidi ya kuona na kuhisi. Mojawapo ya faida nzuri sana za kukimbia ni nafasi ya kuona vivutio vya dunia kwa namna usiyoitarajia.

Waandaaji hupanga marathoni nyingi za mijini ili kuonyesha jiji lao kwa sura yake nzuri zaidi. Kilomita 21 au 42 zinatosha kuona usanifu wa katikati ya jiji au maeneo yake ya kuvutia zaidi. Ni vizuri sana, uzoefu wa kipekee wa utalii wa kuona yote kwa pamoja. Iwe London, Berlin, Saint Petersburg au Barcelona, unaweza kuona vivutio vingi vya jiji hilo katika siku moja. Huo ni uzoefu usiosahaulika!

Lakini zaidi ya marathoni, unaweza kujitengenezea ziara yako ya kipekee na kupata hisia adimu, zisizolinganishwa na kitu kingine. Zinafanana sana na filamu. Mara nyingi ninapokimbia nimejikuta nikihisi kwamba niko ndani ya filamu, na kila kitu kinachonizunguka ni mandhari yaliyotengenezwa kwa uhalisia wa ajabu.

Miaka miwili hivi kabla ya mwaka wangu wa kukimbia, nilisafiri kwenda Tibet kufanya kora, safari ya kuuzunguka Mlima Kailash. Kundi letu dogo la watalii lilipaswa kuruka kupitia Guangzhou hadi Lhasa, mji mkuu wa Tibet, kisha kutoka huko kwenda kaskazini kwa basi, kuelekea Kailash. Lakini Lhasa yenyewe, bila shaka, inavutia sana. Ni jiji la kale nililolisoma sana na ambako nilitamani kuona Jumba la Potala, makazi ya Dalai Lama. Lile jumba linaloonekana katika Seven Years in Tibet yenye Brad Pitt.

Lhasa iko takribani mita 3,650 juu ya usawa wa bahari. Kwa mtu wa kawaida aliyezoea nyanda za chini, kupumua huko kunakuwa kugumu. Ukiwa mwepesi wa kupata ugonjwa wa mwinuko, unakushika mara tu unaposhuka kwenye ngazi za ndege. Kichwa kinavuma, na unachoka mara moja baada ya hatua chache tu. Unatamani kupata pumzi. Mwanzoni unasogea polepole, kama ndani ya maji, na unahisi kama umelewa kidogo.

Kwa bahati nzuri, mwili wetu una uwezo wa kuzoea mazingira kwa haraka kiasi. Mwanzoni, chini ya athari ya hewa nyepesi, damu inakuwa nzito. Moyo unapata shida kuisukuma hadi kwenye mishipa midogo, na mwili unahisi udhaifu. Lakini hatua kwa hatua muundo wa kikemikali wa damu unabadilika, nawe unazoea hali mpya zaidi na zaidi. Pia Lhasa ina watoto wengi, wazee na wafanyabiashara wanaoishi maisha ya kawaida, kwa hiyo unatambua kwamba kuishi hapa kunawezekana. Unahitaji kuvumilia kidogo tu, mambo yatatengemaa.

Usiku wa kwanza kwenye mwinuko, kichwa kinauma. Kwa kutokuwa umezoea, kulala ni kugumu, sauti za barabarani zinaonekana za ajabu, unaota ndoto zinazotia wasiwasi na kukosa pumzi. Hata hivyo, kufika katika sehemu yenye mafumbo namna hiyo kunasisimua sana.

Asubuhi, karibu saa 06:00, nilivaa viatu, nikalinganisha njia na ramani, kisha nikatoka kwenda kuliona Jumba la Potala. Mapema jiji bado limelala, magari ni machache. Nilikimbia kwenye mtaa wa kale nikifikiria misafara ya yak iliyowahi kupita hapa. Katika mwinuko huo, kwenye hewa nyepesi, rangi zote zina ukali zaidi. Manjano ni ya manjano zaidi sana kuliko karibu na bahari, na buluu ni ya buluu ajabu.

Kwa bahati mbaya, nililazimika kusimama mara nyingi na kutembea. Kuishiwa pumzi kulikuwa kukali sana. Nilikutana na polisi aliyekuwa amechoka kusubiri na wafanyakazi wa kwanza waliokuwa tayari wanaharakia shughuli zao. Nikagundua kwamba Watibeti wanapenda kusikiliza muziki kwenye spika kubwa, hukaa kwa duara kuzizunguka, huketi nazo kwenye mabenchi, na karibu wote hurekodi ujumbe wa sauti kwenye simu.

Sikuhitaji kuzunguka katika mitaa yenye mikunjo mingi. Nilifika Potala kwa barabara kuu na kuliona katika miale ya jua linalochomoza. Bila shaka jumba hilo ni la ajabu. Inashangaza jinsi uzuri mkubwa namna hiyo ulivyojengwa kwenye mwinuko huo, katika mazingira yenye uhai mchache. Nilisimama katikati ya umati wa Watibeti waliokuwa wakiharakisha, nikiwa na furaha tu ya kuwa mbele ya lango kuu. Ilikuwa filamu iliyogeuka uhalisia. Haiaminiki.

Njiani kurudi, niliona watoto wadogo wenye sare zinazofanana wakikusanyika mbele ya shule. Wazazi waliwafikisha, wakawabusu kuwaaga na kuwapa vifungua kinywa. Ilipendeza sana.

Mbio fupi za kilomita tano au sita, nami nilikuwa nimerudi hotelini kabla ya kifungua kinywa. Tayari nilikuwa nimeona Potala katika mwanga usio wa kawaida kabisa, visa vingi vya maisha ya kila siku, polisi na wafanyabiashara, wakati wenzangu wa kundi walikuwa wakipiga mswaki katika vyumba vya kawaida vya hoteli. Nilijisikia mgunduzi, mpelelezi wa kundi letu dogo. Kukimbia tu? Ndiyo, lakini pia ladha maalumu ya maisha unayoipata kwa sababu ya kukimbia pekee.

Siku hiyo tulitembelea Potala kwa ziara ya kuongozwa, tukaingia ndani na kupanda juu ya kuta. Ilikuwa nzuri sana, lakini bila kuliona Potala la asubuhi, hisia zingekuwa hazijakamilika. Na uzoefu huo ulikuwa wangu peke yangu!