Januari

Changamoto: siku 365 za kukimbia

Siku moja mwishoni mwa Desemba niliona chapisho la rafiki yangu Anton Vert kwenye Instagram. Alikuwa anautathmini mwaka wake, akaandika kwamba kukimbia kila siku ni jambo zuri sana. Nikawaza: huyu ndiye shujaa wa kweli. Si mtu wa kubuni kwenye gazeti la michezo, bali mtu wa kawaida kabisa, mwenye biashara na familia. Na ameweza kukimbia kila siku. Hakuna visingizio, kujituma tu! Jamaa anafaa! Na mimi nataka hivyo!

Kesho yake, Januari 1, nikaanza changamoto yangu: siku 365 za kukimbia. Haukuwa uamuzi nilioutafakari sana. Ulitokea ghafla tu. Jioni nilisoma chapisho, siku iliyofuata nikatoka kukimbia. Isitoshe, viatu nilikuwa navyo tayari.

Mwaka huo nilikimbia kila siku. Kwa kweli, si kila nilipokimbia palikuwa pa kujivunia. Niliugua mara kadhaa, na kutoka kukimbia nikiwa na homa hakukuwa jambo la kufurahisha. Kwa hiyo baadhi ya siku nilikimbia mita 300–600 tu. Kutimiza sharti tu, bila shaka. Lakini sikukatiza mfululizo.

Wakati fulani safari yangu ya ndege ilichukua siku nzima. Ikanibidi nikimbie huku na huku kando ya uwanja wa ndege wa Amsterdam, nilipokuwa nikibadilisha ndege. Bila viatu vya michezo, nikiwa nimevaa buti nzito za kupandia milima. Mwendo ulikuwa wa kuchekesha, lakini mfululizo haukukatika!

Septemba ya mwaka huo nilikimbia Marathoni ya Moscow na kumaliza ndani ya saa nne. Miguu iliuma vibaya sana, kutembea ilikuwa shida, kupanda ngazi taabu. Kwa hiyo kukimbia kesho yake kulikuwa karibu jambo lisilowezekana. Kwa siku kadhaa nikarudia kukimbia vijumbali tu. Lakini kilicho muhimu: sikukosa siku.

Nakiri kwamba kufikia Desemba nilikuwa nimekamuliwa kama limau. Nilikuwa nimechoka nayo. Nilikuwa nimetimiza matamanio yangu yote ya mbio, na niliendelea kukimbia kidogo kidogo, wakati mwingine kwa ishara tu, ilimradi nimalize changamoto.

Na ndiyo, niliweza. Desemba 31 nilirekodi video nikisimulia jinsi nilivyokimbia siku 365 na kuchoka kupita kiasi. Chapisho likapata alama nyingi za kupendwa, nami nikaenda Instagram kumshukuru Anton kwa kunitia moyo na kunihamasisha.

Nikalipata lile chapisho. Na Desemba 31, siku ya mwisho ya changamoto yangu, hatimaye nikalimaliza kulisoma…

Kumbe alikuwa AMEJIWEKEA LENGO la siku 365: kukusanya idadi fulani ya kilomita kwa mwaka, si kukimbia kila siku!

Mwanzoni mwa Januari, Anton alikimbia «kilomita ya malengo» yake, akatafakari na kujiwekea umbali wa kukimbia katika mwaka huo. Na akautimiza, ingawa siku alizokimbia zilikuwa chache sana kuliko 365. Kulikuwa na mafua, sherehe za kazini, uchovu na mikusanyiko mingine ya mambo yasiyotarajiwa. Kwa kifupi, sababu zilikuwepo. Lakini kilomita zote alizoahidi mwenyewe alizikimbia, bila kupunguza.

Ilikuwa ya kuchekesha. Laiti ungeiona sura yangu wakati huo!

Kwa upande mwingine, ninafurahi sana kwamba sikulisoma chapisho lote wakati ule. Mwaka mzima niliishi kwa furaha katika fikra potofu kwamba nilikuwa namfuata rafiki yangu. Sikujaribiwa kujipa ruhusa ya kuruka siku. Nikazoea haraka kukimbia kila siku. Kukimbia kukawa sehemu ya kawaida ya maisha. Januari 1 ya mwaka uliofuata ilikuwa vigumu sana kwangu kutotoka kukimbia. Nilijilazimisha kwa nguvu ya nia kubaki tu nyumbani. Unaweza kufikiria? Wakati mwingine unahitaji nguvu ya nia ili usikimbie.

Hata hivyo, baada ya changamoto ile ya kwanza nilikuwa tayari na uzoefu huo. Nilijua kwamba ninaweza kukimbia kila siku. Kila siku hasa.

Saa ya michezo ya mwanamarathoni

Mwaka Mpya uliofuata, mke wangu akanishangaza kwa zawadi ya saa ya Garmin Forerunner. Haikuwa modeli ya juu kabisa: saa ya michezo ya kawaida kiasi, lakini yenye uwezo mzuri wa kukusanya data nyingi kuhusu mambo ya ajabu yaliyokuwa yakiendelea ndani ya mwili wangu huu mzuri.

Tofauti na Apple Watch yangu ya wakati ule, saa hii haikuishiwa chaji mwisho wa siku. Ilidumu siku tatu au nne. Ningeweza kulala nayo na kuchunguza usingizi wangu. Hilo lilinivutia sana.

Awali nilikimbia na Apple Watch, lakini kufuatilia mapigo ya moyo humo ilikuwa kazi. Kwa hiyo, kwa kweli, sikuyafuatilia. Na nilikosea. Nilipaswa kufanya hivyo.

Nikaanza kuangalia mapigo yangu ya moyo, kiasi cha nguvu nilichokusanya usiku, na kiwango cha msongo. Isitoshe, saa ilitoa takwimu sahihi sana za kukimbia. Safari ya kujifahamu yenye kuvutia.

Nilipoivaa saa hiyo, nikawaza kwamba sasa ningeweza kurudia kukimbia kila siku.

Katika mwaka uliofuata changamoto ya kwanza, nilikimbia bila shaka, lakini si kwa utaratibu ule. Katika mwaka wa kukimbia kila siku nilikimbia kilomita 1,600. Mwaka uliofuata nikafikisha kilomita 577 tu, katika mikimbio 90. Mikimbio 90 tu kwa mwaka! Matokeo hayangeweza kubaki vilevile. Muda wangu wa marathoni ulizidi kutoka saa 3 na dakika 56 hadi saa 4 na dakika 12. Kukimbia kulikuwa kugumu; nilijilazimisha sana, na bado nikamaliza polepole zaidi.

Na kusema kweli, nilikuwa nimekosa kukimbia. Kwa hiyo kurudi kwenye changamoto ya siku 365 kulinifurahisha. Kujiwekea malengo makubwa ni kujitingisha uamke. Basi, nikiwa na saa mpya ya mbio, nikaamua kurudia Mwaka wa Kukimbia, lakini safari hii kwa akili zaidi. Maana sasa nilikuwa na kifaa kipya.

Uthabiti

Jambo nililoliona kuwa la kuvutia zaidi katika kukimbia, na labda lenye utata zaidi pia, ni tabia ya kukimbia kila siku.

Ninaposoma makala kuhusu mbio, kila mara nakutana na msisitizo wa umuhimu wa kupumzika na kuupa mwili muda wa kupona baada ya mazoezi. Hilo halibishaniwi: bila shaka, muda wa kupumzika unahitajika. Ukipuuza jambo hili, unaweza kuharibu afya yako. Hata mabingwa — na hasa wao — hutenga siku za kupumzika.

Lakini kwa upande mwingine, kila mtu anacheza kwa karata alizopewa na maumbile. Najijua, naijua tabia yangu. Najua nina uvivu kiasi na si mtu mwenye mpangilio mzuri sana. Nikipata nafasi ya kukwepa mazoezi, lazima nitapata hoja ya kufanya hivyo. Labda nihamishe mazoezi hadi siku nyingine? Au nijipe muda mrefu kidogo wa kupumzika wiki hii, au ijayo? Nichanganye ratiba? Hakika nitajipatia hoja za kuivunja.

Nilipokuwa kijana, mara nyingi nilijaribu kuamka mapema ili nifanye mazoezi — au nijifunze lugha, au nifanye kazi. Kimoyomoyo nilijiambia: naapa, kesho asubuhi nitakuwa mchangamfu na mwenye nguvu. Nitakuwa mfano hai wa nguvu ya nia, na lazima nijishughulikie. Nitapunguza uzito, niwe mwepesi wa kujinyoosha na mwenye nguvu, nitoke kukimbia, nijivute kwenye chuma cha mazoezi, niikaribishe asubuhi bustanini…

Lakini kengele inapolia saa 06:00 asubuhi, ubongo unaamka na kupata hoja za maana: kwa kweli nililala usiku sana; kulala saa nane kwa siku ni vizuri; sihitaji mazoezi kiasi hicho, tayari nina hali nzuri; naweza kufanya mazoezi jioni. Na kwa ujumla, ni bora kuanza Jumatatu. Unajua inavyokuwa.

Hivyo Nguvu ya Akili ilishinda Nguvu yangu ya Nia si mara moja wala mbili. Ndiyo, mimi ni binadamu mwenye akili, na hilo linasikika la kujivunia. Sasa nifanyeje?

Lakini najijua pia kuwa mkaidi sana. Katika changamoto ya siku 365, kukosa mazoezi mara moja tu kungemaanisha nimeharibu mradi mzima. Wakati huohuo, hakuna sharti la kukimbia kilomita kumi, wala kukimbia alfajiri, wala kukimbia kwa kasi. Hapana, hakuna kitu kama hicho. Unaweza kukimbia polepole, umbali mfupi, wakati wowote. Muhimu ni kutokosa siku.

Angalau dakika kumi kwa siku unaweza kuzipata kila wakati, kama tu hujavunjika mguu — mkono uliovunjika, kwa habari yako, hauzuii kukimbia; utakimbia polepole zaidi tu. Isitoshe, tayari nilikuwa nimewahi kukimbia kila siku kwa mwaka mzima, kwa hiyo niliamini ningeweza tena. Muda ulikuwa umepita, mabaya yakasahaulika; nilichokumbuka ni kwamba ilikuwa furaha. Tena, kwenye mazungumzo ya kawaida unaweza kutupa kauli: «Mimi hukimbia kila siku.» Jamaa wa nguvu!

Hivyo ndivyo nilivyotatua suala la kuwa na utaratibu wa mazoezi. Ninakimbia tu kila siku. Si kila siku hiyo ya kujivunia, lakini ukiuliza, «Unakimbia siku gani?», naweza kujibu kwa urahisi: ninakimbia kila siku. Siku yoyote katika mwaka wangu wa kukimbia.

Hiyo si ratiba rahisi?

Ratiba rahisi kuliko zote zinazowezekana. Huwezi kuisahau wala kuichanganya.

Ni. Rahisi. Sana.

Sana.

Mwezi wa kwanza

Wakimbiaji wenye uzoefu husema kwa dhati kabisa: kukimbia si kugumu. Kukimbia ni karibu mchezo rahisi zaidi na ulio wazi kwa kila mtu. Huhitaji kitu kikubwa: vaa viatu vya mbio, nguo za michezo, ukimbie. Kila mtu ana viatu na angalau nguo chache za michezo! Kukimbia hakuhitaji vifaa vya kutatanisha kama kujenga misuli. Unaweza kukimbia bila kocha; huhitaji ukumbi maalumu kama kwenye hoki, wala uwanja maalumu kama kwenye gofu, mpira wa miguu au voliboli. Huhitaji hata mwenza kama kwenye tenisi. Na ni bure!

Unaweza kukimbia peke yako, katika bustani yoyote au barabarani tu. Katika mji wowote, juu ya aina yoyote ya njia, na wakati wowote. Ndiyo, ili kupata matokeo ya juu unahitaji vifaa, viatu maalumu na kocha. Lakini ukikimbia kwa ajili yako, kwa raha tu, huhitaji hayo yote. Wakimbiaji wenye uzoefu wanaamini hivyo, na hawasemi uongo. Ukiwaunganisha kwenye mashine ya kutambua uongo, pengine itaonyesha kwamba wanasema ukweli kwa dhati.

Ndiyo, inasikika vizuri. Lakini si hivyo ilivyo.

Ni kwamba wakimbiaji hao tayari walianza, na wanaupenda mchezo wao. Watu wengi, hata hivyo, wanachukia kukimbia. Kwa sababu hawapati raha yoyote. Wanahisi misuli ikiwauma, wanatweta, wanapata malengelenge miguuni. Kupumua ni shida, wameloa jasho, wananuka, wamefedheheshwa na mwendo wao mdogo, wamevunjika moyo kwa jinsi wanavyokosa stamina. Na wale wakimbiaji wazoefu wenye uchangamfu wanawakera. Baada ya matukio machache ya mateso na fedheha, kukimbia kunafutwa katika maisha, hadi jaribio lijalo.

Hilo pia linaeleweka kabisa.

Kukimbia ni kazi nzito kwa mwili. Jaribio la kwanza la kukimbia huenda likawa zito kuliko zoezi la kwanza la kunyanyua dambeli. Mwili unakutana ghafla na kazi usiyoizoea, ukasalimu amri. Hauko tayari na hauwezi kuimudu mara moja. Ndiyo maana unakosa pumzi, unaumwa, na hupati raha hata kidogo.

Lakini ninajua kwamba hayo yatabadilika. Raha ya kukimbia itakuja, furaha ya mafanikio itakuja. Kwa sasa unahitaji kuwa na utaratibu tu, basi. Hakuna haja ya kujifanya shujaa. Endelea kwa uthabiti.

Ingawa nilikuwa na uzoefu wa kutosha wa kukimbia, bado haikuwa rahisi kuanza kufanya mazoezi kwa utaratibu. Lakini nilijua tangu mwanzo kwamba hii ni hali ya muda mfupi sana, na hisia zote mbaya zingepita haraka. Zote kabisa.

Nilianza na umbali wa kilomita mbili au tatu. Mara nyingi nilibadili na kutembea, kwa hiyo mwendo wangu wa jumla ulikuwa wa ovyo tu. Misuli ikaanza kuuma. Tangu siku ya kwanza, sauti ya ndani ikaanza kuninong’oneza kwamba huu ni ujinga: unaweza kukimbia vizuri bila kukimbia kila siku, kwa hiyo pumziko dogo halina ubaya.

Lakini haidhuru. Nilifukuza mawazo yote hayo, kwa sababu nilijua mapema kwamba yangekuja, na kwamba ningeyamudu. Hivyo, taratibu nikazoea na kuhisi kwamba ninaweza kukimbia mbali zaidi na kwa muda mrefu zaidi.

Kocha binafsi na njia nyingine

Kwa ujumla, kufanya mazoezi na kocha kunapaswa kusaidia. Lakini uzoefu wangu binafsi haukuwa mzuri. Nilipofanya mazoezi na wakufunzi — iwe ya nguvu au yoga — baada ya muda mfupi niliishia kuumia na kutumia muda mrefu kupona. Kwa hiyo, kwa bahati mbaya, nina mtazamo hasi kuhusu kufanya mazoezi na makocha.

Huenda ni kwa sababu unapofuata ushauri wa kocha, ni kama unamkabidhi wajibu wa kufanya maamuzi. Lakini mazoezi yanakuathiri wewe. Kwa hiyo wajibu nao lazima ubaki kwako. Kudhani unaweza kuuhamishia mtu mwingine katika jambo hili ni kujidanganya. Ni kama kujifunza kuendesha gari kwa kumtazama mkufunzi, badala ya kuketi mwenyewe usukani.

Hata hivyo, baadhi ya rafiki zangu hufanya mazoezi na makocha, na hilo linastahili kutajwa. Wengi wanaupenda mfumo huo: kocha anawatia moyo, anajibu maswali, anaweka malengo. Lakini mimi binafsi, ninaposikiliza mapendekezo yao, mara nyingi sana sikubaliani nayo. Naona ni muhimu kuusikiliza mwili wako, kuchambua matokeo mwenyewe, kusoma makala, blogu na vitabu kuhusu mazoezi ili uelewe kinachoendelea.

Rafiki zangu wenye makocha mara nyingi hufanya hivyo mtandaoni. Yaani kuna mtu, mahali fulani, anayeelewa mbio. Analipwa kiasi kidogo kwa ushauri wake, anakutengenezea mpango na kufuatilia utekelezaji. Anaweza kufanya hivyo kupitia programu au akaunti ya Garmin Connect, kwa mfano. Kocha anajibu maswali, na unapokosa mtu wa kuzungumza naye kuhusu shida au furaha zako za mbio, yupo kukusikiliza na kukusaidia. Ukimwahidi kocha kufanya jambo fulani, unaona aibu kumwangusha, kwa hiyo unalazimika kutimiza.

Lakini mimi, mpenzi wa upweke wa mfano kabisa, najimudu bila kocha.

Sasa kuna programu nyingi, nami napendelea kufanya mazoezi kwa kuzitumia, ingawa nazo sizisikilizi kila mara. Zinanipa tu mwelekeo, na kwangu hiyo inatosha. Si kwa mbio tu: hata yoga, mazoezi ya gym, programu za lishe, kupumua na kadhalika. Kwangu zinatosha.

Mpango wa mazoezi

Basi, sina kocha, na hakuna mtu wa kunitengenezea mpango wa mazoezi. Mimi mwenyewe sijui kuutengeneza, kwa hiyo sikuandika mpango usio na maana. Isitoshe, bila shaka nisingeweza kuufuata, sasa unafiki huo wa nini?

Kwa sababu hizo, mwezi wa kwanza wa mwaka wangu wa kukimbia niliweka nguvu kwenye utaratibu na kurekodi mazoezi tu, bila mpango wowote. Kwa mwanzo, hilo halikuwa baya. Tena nilitambua kwamba nilikuwa katika hatua ya kujenga tabia mpya. Kwa hiyo sikuweka mkazo kwenye matokeo, kasi, umbali au hisia za mwili. Hapana, nilifuatilia uthabiti pekee.

Wanasema kwamba kujenga tabia kunahitaji kurudia jambo jipya mara 21; baada ya hapo linakuwa la kawaida. Labda ni kweli; ni bora kuamini hivyo. Lakini ukiamua kufanya mazoezi kila siku, tabia itajengeka kwa namna moja au nyingine.

Mbali na kukimbia kila siku, nilijipima uzito kila siku na kuandika matokeo — hilo ni muhimu. Yaani nilipanda mizani kweli kila asubuhi. Kama ilivyokuwa kwa mbio, sikuwa na malengo maalumu niliyoyatafakari, wala mpango wa kupunguza uzito. Nilikuwa naweka kumbukumbu tu.

Tofauti ya uzito kati ya Jumatatu na Jumanne ni ndogo. Unaweza kusema haionekani. Lakini kufanya hivyo kunajenga tabia na kuelekeza mawazo kwenye kufuatilia uzito wako. Sikufanya chochote kuubadilisha, lakini kweli niliufuatilia: yaani niliandika. Uzito ulibadilika; ilihitaji tu miezi michache ipite.

Programu

Programu yangu kuu ya mbio ilikuwa NRC, Nike Run Club. Nike ilikuwa na jumuiya kubwa ya wakimbiaji. Nilipata watu ninaowajua humo na kulinganisha mafanikio yangu na yao. Nilipowaongeza kwenye orodha ya marafiki, niliweza kuona nafasi yangu miongoni mwao kwa wiki na kwa mwezi. Lakini watu niliowajua hawakuwa wengi, kwa hiyo niliongeza pia wakimbiaji kutoka nchi nyingine. Katika orodha yangu walikuwepo Wajerumani, Wamarekani, Wajapani, Wameksiko na Wabrazili. Raha yake: unakimbia asubuhi na mapema, unaona wewe ndiye wa kwanza. Halafu asubuhi inafika Ulaya, Afrika na Marekani, marafiki wanakufikia na kukupita. Unaweza hata kuamua kufanya mazoezi jioni ili usipoteze nafasi yako.

Kwa kawaida nilikuwa miongoni mwa kumi wa kwanza katika orodha ya wiki au mwezi, lakini katika mwaka wangu wa kukimbia mara nyingi nilikuwa wa kwanza. Marafiki wengi sikuwa nawajua binafsi, kwa hiyo kuwaongeza au kuwaondoa hakukuhitaji dhamiri inisute sana. Nilichagua kundi ambalo halikuwa na tofauti kubwa sana kati yetu. Mtu akikimbia umbali mkubwa ambao huwezi kuufikia, anakukatisha tamaa tu. Akikimbia kidogo sana, unajivunia, lakini kujikweza kwa walio dhaifu kuliko wewe si jambo zuri wala hakukusaidii kukua. Kwa hiyo ni vizuri kuchagua marafiki unaoweza kuwapita kwenye orodha, lakini kwa kujitahidi. Kundi la aina hiyo ndilo bora.

Kwenye programu ningeweza kushiriki changamoto: kwa mfano, kukimbia kilomita 50 au 100 kabla ya tarehe fulani, au kushiriki mbio za hisani za mtandaoni. Tuseme Nike iliahidi kuchangia pesa kwa shirika la hisani kulingana na kilomita utakazokimbia katika siku maalumu. Bila shaka nilijitahidi kukimbia nyingi zaidi.

Ningeweza pia kuanzisha changamoto zangu za umbali, na kulikuwa na mikimbio yenye mwongozo wa sauti kutoka kwa watu maarufu. Kwa ujumla, ilifurahisha. Pengine takwimu za Nike Run Club zilikuwa chache kuliko katika programu nyingine kama Strava, adidas Running — iliyokuwa Runtastic — Garmin, Under Armour na nyinginezo. Lakini kwangu zilitosha, na nilijiona sehemu ya jumuiya ya Nike hasa.

Nilipenda pia mbio za mtandaoni: kilomita tano za Jumapili, Just Do It on Sunday, na matukio mengine maalumu ya mbio. Programu ilikuwa na vidokezo vya mazoezi, mipango, ushauri wa lishe na mambo mengine ya kusaidia na kutia moyo.

Kulikuwa na ukurasa wa machapisho, Nike Feed, ambako ungeweza kuweka picha za mikimbio yako pamoja na vibandiko vizuri vya Nike. Ilikuwa shajara halisi ya mbio.

Baada ya kukimbia, programu ilionyesha njia na ramani ya nilipopita. Kulikuwa na kalenda ya mikimbio: ungeweza kukumbuka kwa furaha maeneo uliyotembelea na umbali uliokimbia. Hata gym nilirekodi mikimbio yangu kwenye mashine ya kukimbia. Mwanzoni programu mara nyingi ilikosea umbali, lakini baada ya muda ikawa afadhali.

Pia NRC ilinipa tuzo za mafanikio: beji za kutimiza mambo fulani au kukimbia siku maalumu. Kwa mfano, beji ya kukimbia siku ya Mwaka Mpya, siku yako ya kuzaliwa, Mwaka Mpya wa Kichina, Februari 14 au sikukuu ya Meksiko ya Cinco de Mayo.

Nilipata beji pia nikifanya mazoezi mara tatu, tano au saba kwa wiki, au nikikimbia zaidi ya kilomita 50 au 100. Kwa kifupi, NRC iliendelea kunisifia, na hilo lilinifurahisha.

Kwa kukimbia kila siku, ningeweza kukusanya tuzo zote za mwaka.