Machi

Furaha

Unapomaliza mazoezi, baada ya mkazo ulioupitia, ghafla mwili unapata nafuu na kuitikia kwa hisia ya furaha.

Mimi hupanda milima, na huko kuna hisia inayofanana. Unapopanda juu zaidi na zaidi, unapata shida. Oksijeni inapungua hatua kwa hatua, na mwili unahangaika ukijaribu kuendelea kuishi. Lakini unaposhuka, oksijeni inaongezeka, na hapo unapata msisimko wa furaha wa milimani.

Baada ya mazoezi pia kuna hisia inayofanana. Wakati wa juhudi kubwa, misuli hutumia oksijeni kwa wingi ili kufanya kazi, mapafu yanajitahidi kuipata hewani, na ini linachuja damu kwa haraka, likiondoa asidi ya lactic. Halafu, ghafla, yote yanaisha: mapigo ya moyo yanarudi kawaida, misuli inapumzika, oksijeni inatosha. Unapata furaha ya ajabu, kama kulewa oksijeni. Endofini zinaachiliwa kwenye damu, na ubongo unazitafsiri kuwa furaha. Lakini tuache kwanza endofini! Kuna tafiti zinazoonyesha kwamba endokanabinoidi pia huachiliwa kwenye damu: vitu vinavyotengenezwa na mwili wenyewe na kuchochea vipokezi vyako vya kanabinoidi. Ndiyo, umeelewa sawasawa.

Wakimbiaji hupata hisia hii mara kwa mara. Unaizoea upesi, ukisubiri dozi inayofuata ya furaha ya baada ya mbio. Labda wakimbiaji wengi wa burudani hukimbia hasa ili kuipata mara kwa mara. Sitaficha: kwangu pia ina umuhimu. Napata furaha hiyo kila siku. Kwa hilo sihitaji mtaalamu wa tiba ya kisaikolojia; nahitaji viatu vya kukimbia.

Mambo ya moyo

Moyo ndio ule msuli ambao hausimami maadamu tuko hai. Fikiria: unafanya kazi saa 24 kwa siku, kwa miongo kadhaa. Ndio msuli muhimu kuliko mingine yote, kuliko misuli ya mikono au makalio yenye umbo zuri. Ni kwamba tu hauonekani, ingawa maisha yetu yanautegemea. Tunauthamini, lakini si kwa kiwango unachostahili.

Kukimbia ni aina ya mazoezi inayokuwezesha kuuimarisha msuli huu. Kama ilivyo kwa misuli mingine, hupaswi kuupa mzigo mkubwa sana au wa ghafla. Mzigo unapaswa kuongezwa kidogo kidogo, kwa utaratibu na mara kwa mara. Ni kama mazoezi ya kawaida ya misuli mingine. Ndipo moyo utakapokuwa mnyanyua vyuma wako wa ndani, mwenye nguvu na ustahimilivu.

Moyo na mishipa ya damu ndio vinavyopata manufaa makubwa zaidi ya kiafya kutokana na kukimbia. Na manufaa makubwa zaidi hupatikana katika mazoezi yasiyo ya nguvu nyingi.

Baadhi ya mashindano huhitaji uchunguzi wa umeme wa moyo na cheti cha daktari kinachokuruhusu kushiriki marathoni au nusu marathoni; masharti hutegemea mashindano yenyewe. Hilo lina mantiki: waandaaji wanapunguza hatari ya mtu asiyejiandaa kujaribu kuvumilia juhudi ambazo mwili wake hauko tayari kuzimudu. Kwa hiyo si vizuri kuwashutumu waandaaji wa marathoni wanapodai vyeti hivyo.

Unataka moyo mzuri na wenye nguvu? Kukimbia husaidia. Mwili utabadilika. Na ingawa baadhi ya mabadiliko hayataonekana, yatatokea na kusaidia afya yako.

Kidogo kuhusu simba na mbio za aerobiki

Katika mazingira yao ya asili, simba dume na simba jike wana tabia zinazotofautiana kiasi.

Simba dume ana manyoya mengi shingoni na mwili mkubwa, kwa hiyo anavumilia joto kwa shida zaidi. Muda mwingi anapumzika kivulini au anatembea taratibu sana. Ana nguvu nyingi, lakini huzitumia mara chache: katika mapambano na simba wengine au anapohitaji kumalizia kumwua mnyama aliyewindwa. Anaweza kukimbia kwa kasi kubwa sana, lakini kwa muda mfupi sana. Ni mwanariadha wa mbio fupi kabisa.

Simba jike yuko katika harakati zaidi. Mwili wake ni mdogo zaidi na hana manyoya mengi shingoni, kwa hiyo anavumilia joto kwa urahisi zaidi. Majike ndio hushiriki uwindaji mara nyingi zaidi na kufukuza mawindo; pia wanahitaji kuwatunza watoto wao. Kwa ujumla, simba jike hutembea na kukimbia zaidi. Kwa hiyo anaweza kuendelea bila kusimama kwa muda mrefu zaidi.

Naona mfano huu unaweza kueleza tofauti kati ya mbio za aerobiki na za anaerobiki.

Juhudi za aerobiki ni zile zinazohusisha oksijeni. Katika mazoezi ya aerobiki, mwili una muda wa kutosha kutumia oksijeni, kuifikisha kwenye seli na kuitumia kutengeneza nishati ya mwendo. Mapigo ya moyo yanapokuwa kati ya 120 na 160 kwa dakika, nishati ya mkimbiaji hutokana hasa na michakato ya aerobiki.

Mazoezi ya aerobiki yanahitaji mapigo ya moyo yaliyoongezeka kidogo tu, yaani mwendo wa polepole. Hilo huboresha utimamu wa mwili kwa ujumla na kuongeza ustahimilivu. Unaweza kukimbia hivyo kwa muda mrefu, ingawa si kwa kasi kubwa.

Ni kana kwamba unaweka akiba ya nguvu kwa ajili ya mbio za kasi za baadaye. Ili kufanya hivyo, unahitaji kuboresha uwezo wako wa aerobiki kidogo kidogo, kilomita baada ya kilomita, na kukusanya akiba ya ustahimilivu. Nitaziita mbio za simba jike. Ni rahisi kukumbuka.

Mbio za anaerobiki

Mlipuko mfupi wa nguvu, kasi ya juu kabisa: hizo ni juhudi za anaerobiki, yaani zisizotegemea oksijeni. Ndiyo, bila shaka utaendelea kupumua, lakini oksijeni inayoingia haitoshi kufidia nishati unayotumia. Kwa muda fulani, misuli itafanya kazi kwa kutumia akiba yake iliyokusanywa awali. Wakati wa juhudi za anaerobiki, tunatumia nishati hiyo hapa na sasa. Lakini baadaye italazimika kurudishwa. Hali hii ya kutumia nishati sasa na kuifidia baadaye huitwa deni la oksijeni. Utahitaji kupata pumzi, kurejesha upumuaji wako ili seli zipate oksijeni, na kupumzika. Ukikimbia kwa mwendo wa anaerobiki kwa muda mrefu, mwili unaweza kuhitaji siku kadhaa kupona.

Mazoezi ya anaerobiki yanahitajika ili kujifunza kuvumilia juhudi kubwa kwa muda mrefu iwezekanavyo.

Kwa bahati mbaya, ili kupata athari ya anaerobiki lazima ukimbie kwa nguvu zako zote, kwa juhudi kubwa kabisa na mapigo ya juu ya moyo. Kwa hiyo mazoezi yote ya anaerobiki ni magumu. Mapigo yanapokuwa takribani 160 hadi 180 kwa dakika, michakato ya anaerobiki na ya aerobiki yote huimarishwa. Mapigo yakiwa juu zaidi, tunaingia katika kanda ya michakato ya anaerobiki.

Ili kuzoeza uwezo wa anaerobiki, hutumika mbio za vipindi na mazoezi ya kuongeza kasi hatua kwa hatua. Nitazieleza baadaye. Uwezo huo una umuhimu kwa sababu unakupa kasi. Na kasi utaitamani, niamini.

Ninapokimbia barabarani, mara kwa mara vyombo vya usafiri hupita kando yangu. Wakati mwingine ni baiskeli au skuta ya umeme. Wakati mwingine ni tramu au basi linalotumia umeme wa nyaya za juu. Wakati mwingine ni boti yenye injini mtoni. Kwa kawaida vinaenda kwa kasi kuliko mimi; vingi vina injini, hata hivyo. Lakini kwa kipande kifupi cha njia najaribu kuvifukuza, kwenda kwa kasi sawa au hata kuvipita. Moyoni najiambia nimewasha hali ya simba dume, kisha nakimbia kipande hicho kwa kasi ambayo si ya kawaida kwangu.

Unajua, ni hisia ya ajabu unapoweza kumpita mwendesha baiskeli na kuendelea mbele yake kwa mita 100, 200 au hata zaidi, huku mwenzako huyo mwenye magurudumu akishangaa. Ninapenda sana kuwasha hali ya simba dume.

Lakini hata msukumo huo wa kasi unapoisha na nahisi siwezi kuendelea kwa mwendo huo, najaribu kutosimama ili kupata pumzi. Badala yake naendelea kukimbia kwa muda, nikijaribu kurejesha upumuaji wangu kwa kupunguza tu kasi.

Maumivu na mateso

Mwanzoni nilijali mambo mawili tu: kufanya mazoezi mara kwa mara na kutoumia. Usipoharakisha sana, usipofukuza kasi, umbali na matokeo ya haraka, hutapata vikwazo vikubwa na mwili utazoea hatua kwa hatua kwamba sasa unafanyishwa kazi. Maumivu na mateso yatapungua.

Sasa unaweza kufikiria jinsi ya kuanza kupanga kiwango cha mazoezi.

Kukimbia huku mapigo ya moyo yakiwa ya chini ndio msingi ambao wakufunzi wote huuzungumzia, na ambao mamilioni ya wakimbiaji duniani hujengea mazoezi yao. Niliwaza kwamba ni vizuri kujaribu. Mazoezi makali kupita uwezo wako wa sasa yana uwezekano mkubwa wa kukudhuru, na hilo halihitajiki. Wewe ungependa mazoezi ya kustarehesha yenye maana, au ya mateso yasiyo na maana? Mimi pia nikachagua mazoezi ya kufurahisha na yenye manufaa.

Vitabu vyote vya kukimbia vinasema hivyo: usiharakishe. Lakini ni vigumu sana! Nitaeleza kwa nini baadaye.

Hasa unapoanza kufanikiwa kukimbia mara kwa mara, programu za mbio hukupa rekodi mpya binafsi moja baada ya nyingine. Hii hapa: «Mbio ndefu zaidi». Hii nyingine: «Muda bora wa kilomita 1», «Muda bora wa kilomita 5», «Maili bora», «Kilomita 10 bora». Ni vigumu kujizuia; unaona mambo yote yanaenda vizuri. Unatamani kuingia katika shindano hilo na kukimbia kwa kasi kidogo zaidi kuliko ulivyoweza hivi karibuni, hasa kwa kuwa nguvu zipo.

Lakini hayo yatakuwa mazoezi makali kupita kiasi. Unateseka, unapata hisia zisizopendeza bila manufaa yoyote. Kuishiwa pumzi, moyo kwenda mbio, misuli kuuma: yale yale ya mazoezi ya mwanzo. Matokeo hayo yanaonyesha kwamba mazoezi ni makali kuliko inavyohitajika. Ikiwa mwanzoni hilo lilikuwa la kawaida kwa mwili usiozoea, sasa ni kosa tu.

Ninapokaa nyuma ya usukani, hujiuliza moyoni: leo nitahatarisha maisha barabarani au nitaendesha kwa usalama? Na kila mara najibu: kuendesha kunapaswa kuwa salama, hakuna haja ya kuhatarisha. Hapa pia niliamua kwamba maumivu na mateso yawe kwenye mazoezi maalumu tu, nitakapoamua kwa makusudi kukimbia kwa kasi au umbali kuliko nilivyowahi kufanya. Hilo hutokea unapoanza mbio muhimu za kupima uwezo wako. Unajiandaa hasa kwa ajili ya mbio hizo; basi maumivu yawe huko, na huko tu.

Hivyo nikakubaliana na nafsi yangu kwamba sitateseka katika mazoezi ya kawaida. Nikaingia katika ulimwengu wa kuvutia wa mazoezi yenye mapigo ya chini ya moyo.

Uchumi wa kuvutia wa kukimbia na kanda za mapigo ya moyo

Moyo hupiga kwa kasi fulani kulingana na kiasi cha oksijeni ambacho mwili unatumia. Mtu wa kawaida anapolala, tuseme moyo wake hupiga mara 50 hadi 70 kwa dakika. Lakini unapokimbia kwa nguvu zako zote, moyo nao hufanya kazi kwa bidii, na mapigo yanaweza kufikia 180 hadi 200 au hata zaidi. Kwa wanariadha takwimu zinaweza kutofautiana, lakini kwa watu wa kawaida kama mimi, huo ndio wigo wa kawaida.

Idadi ya mapigo ya moyo kwa dakika ndiyo huitwa kasi ya mapigo ya moyo.

Ndani ya wigo huo kuna kanda mbalimbali ambamo mwili hufanya kazi kwa njia tofauti. Kanda hizo, zinazotegemea kasi ambayo moyo wako unapiga, huitwa kanda za mapigo ya moyo.

Kwa muda mrefu nilitaka kuelewa jinsi kanda hizo zinavyofanya kazi, na kwa uelewa wangu nilizielewa takribani hivi. Nitasimulia hadithi ya kubuni, mfano wa kiuchumi, kwa kuwa mfano wa pesa ni rahisi kwa kila mtu kuuelewa. Twende!

Hebu fikiria hivi. Tuseme duniani kuna sarafu maalumu ya wakimbiaji. Tuiite sarafumbio: sarafu za kukimbia. Unaweza kuzipata na pia kuzitumia. Unaweza kupata nyingi, kuweka akiba au kuzifuja ovyo. Kama ilivyo maishani.

1. Mwanzoni unaishi nyumbani kwa wazazi wako au unakaa kwa bibi. Wakubwa wanakutunza, wanakulisha vitu vitamu na kukusaidia katika maisha ya kila siku. Unapumzika na kukusanya nguvu. Pesa hazikusumbui sana, kwani ikibidi wazazi watakupa kidogo za matumizi. Unaweza kusoma vitabu, kutafakari na kupanga mambo, lakini katika hali hiyo huwezi kutimiza jambo lenye malengo makubwa. Wala huwezi kuweka akiba: pesa za matumizi ni chache mno.

Hii ndiyo kanda nyeupe ya kupona. Mwili uko katika hali tulivu. Ni kana kwamba unapumzika, ingawa unaweza kukimbia kidogo kwa mwendo wa polepole sana. Si jambo lenye madhara, lakini pia halina manufaa makubwa sana. Ni njia nzuri tu ya kutumia muda. Hupati sarafumbio, lakini pia huzitumii.

Hiki ni kipindi cha kabla ya kuanza kwa michakato ya aerobiki inayochochewa na kukimbia.

2. Halafu unatoka nyumbani na kuanza kujitegemea. Unaingia katika shughuli za kiuchumi na kuanza kuifanyia jamii kitu fulani. Wazazi wamekuachia pesa kidogo, kwa hiyo una akiba ya dharura, ingawa mwanzoni ni ndogo.

Bado huna ujuzi wa kitaalamu wala pesa nyingi, lakini mahitaji fulani yamejitokeza, kwa hiyo unaanza kufanya vibarua vidogo. Kazi rahisi za hapa na pale, zinazokupatia zaidi ya kutosha kugharamia kahawa, sinema, michezo ya kielektroniki na burudani ndogo ndogo. Unakula vyakula vya haraka na vitu vitamu unavyonunua na kula papo hapo. Vina ladha nzuri na ni rahisi kumeng'enywa. Unaishi bila mkazo mkubwa.

Hii ndiyo kanda ya buluu hafifu. Mchakato wa aerobiki umeanza. Mwili unatumia oksijeni na inatosha. Lakini mahitaji yake ni madogo, kwa hiyo matumizi si makubwa. Nishati hutokana na wanga unaopatikana kwa urahisi — glikojeni — kwa hiyo huhisi kujikaza.

Hata hivyo, ni vizuri kukaa katika kanda hii kwa muda ili «mchakato wa kiuchumi» uanze kufanya kazi, kwa kuwa umevuka kizingiti cha aerobiki: umeanza kukimbia.

Unakusanya sarafumbio kidogo kidogo na kujiamini zaidi. Sasa umejifunza kuzipata kwa ustadi, kwa hiyo uko tayari kwa hatua inayofuata. Tuongeze kiwango!

3. Katika hatua mpya ya maisha, umepata kazi ya kudumu. Pesa zimeongezeka sana; sasa zinatosha kwa mambo ya kuvutia zaidi. Unaweza kumudu gari, nyumba na likizo. Lazima ufanye kazi kwa jasho, lakini hamu huja wakati wa kula. Unataka zaidi, na unafanikiwa. Jambo zuri hasa ni kwamba, kwa sasa, pesa zako zinakutosha. Mzunguko wa sarafumbio umekuwa mkubwa kiasi: unazipata na unazitumia.

Jambo lingine zuri ni kwamba unaanza kuona vitu usivyovihitaji maishani, na kuviondoa kidogo kidogo, tena kwa faida. Takataka mbalimbali zilizokusanyika zamani zinauzwa hatua kwa hatua, na nazo zinaleta pesa: sarafumbio. Si mara moja, lakini mabadiliko ya nyumbani kwako yanaanza kuonekana zaidi. Nafasi inapatikana na nyumba inakuwa ya kustarehesha zaidi. Kwa pesa ulizopata kwa kuuza vitu hivyo, unajifurahisha kidogo zaidi na kununua vitu vizuri na vyenye manufaa.

Katika hatua hii ya maisha, chakula chako pia kinabadilika. Unapunguza vyakula vya haraka, unaanza kula vizuri zaidi na kugundua kwamba unaweza kuhifadhi chokoleti ndogo kwa siku utakayohitaji kitafunwa cha haraka. Kwa hiyo unaanza kuweka akiba ya dharura, nayo inaongezeka hatua kwa hatua.

Kwa ujumla, hii ni hali nzuri sana, ambayo unaweza kubaki nayo kwa muda mrefu na kuishi maisha yenye furaha na utimilifu.

Hii ndiyo kanda ya kijani ya kujiimarisha. Mwili unatumia oksijeni kwa wingi, kwa hiyo kutengeneza nishati hautumii wanga pekee, bali pia huvunja mafuta, au lipidi. Kwa kuwa wakati wa mazoezi unatumia akiba ya mafuta, unaanza kupungua uzito, kuwa mstahimilivu zaidi na kupendeza zaidi. Kwa afya, ndiyo yenyewe. Hii ndiyo kanda ya maendeleo zaidi, na ndiyo ninayoipenda.

Lakini mahitaji yanaongezeka, na unataka zaidi. Kwa mfano, kasi zaidi.

4. Ukiwa mtaalamu, tayari unapata kipato kizuri, lakini matumizi nayo yameongezeka. Halafu unafika wakati ule wa ajabu ambapo «matumizi» yako yanalingana kabisa na «mapato». Wakati mwingine unatumia kadi ya mkopo, lakini bado unarudisha pesa kwenye akaunti kwa wakati, kwa hiyo kwa ujumla mikopo hiyo midogo haiathiri hali yako ya kifedha.

Hii ni hali nyeti, ya kufikirika kidogo. Ni vigumu kuihesabu hadi senti ya mwisho, lakini kwa makadirio ni hivi: unapata kiasi unachotumia. Mkazo wa mbio za maisha tayari ni mkubwa, lakini bado unamudu, ukijisawazisha ukingoni. Hongera!

Hongera, umepata kizingiti chako cha anaerobiki!

Mambo ya chakula yanaanza kuwa ya ajabu. Unafanya kazi nyingi kiasi kwamba huna muda wa kwenda kula kwa utulivu migahawani na kufuata lishe nzuri. Unakula chochote kinachopatikana: chakula chenye uwiano mzuri, vyakula vya haraka, na hata akiba yako njaa ikikushika ghafla. Chochote, mradi kiwe cha haraka. Sarafumbio bado zinatosha, lakini kwa shida.

Hii ndiyo kanda ya manjano, ya kizingiti. Ndio nyembamba kuliko zote. Iko kidogo kabla na kidogo baada ya ile sehemu ya ajabu ya usawa, kizingiti cha anaerobiki. Kwa hiyo tofauti ya mapigo matano hadi kumi tu kwa dakika inaweza kukutoa katika kanda hii kwenda upande wowote.

Kwa upande wa kukimbia, maana yake ni kwamba katika kanda hii unaweza kuzoeza mwendo wako wa kasi endelevu, ukisawazisha kati ya michakato ya aerobiki na anaerobiki.

5. Lakini malengo yanakua, na uko tayari kwa makubwa zaidi. Unataka maisha mazuri sana, ya kuvutia kweli. Unajiona unaweza kufanya manunuzi makubwa ya gharama au miradi yenye malengo makubwa itakayokuridhisha nafsi.

Huo ni ubadhirifu. Unahitaji sarafumbio nyingi, nyingi kweli; huwezi kuzipata kwa kasi ya kutosha. Kwa hiyo unatumia mapato ya vibarua, mshahara wote wa kazi ya kudumu, na juu ya hayo akiba uliyokusanya katika kanda ya kijani. Kisha unaanza hata kukopa. Kwanza kidogo, baadaye zaidi na zaidi.

Unatumia kila kitu hapa na sasa mpaka pesa ziishe. Katika mfano huu, kila mtu huishiwa sarafumbio mapema au baadaye; swali ni lini. Wakimbiaji wenye uzoefu na akiba wanaweza kukimbia kwa mkopo hadi mbali zaidi ya mstari wa mwisho. Wasio na uzoefu hufikia kufilisika kwa sarafumbio katikati ya mbio na kugonga «ukuta».

Wakati wa sherehe hiyo ya fujo, unakula na kunywa kila unachoweza kukifikia. Muda ni mchache sana, kwa hiyo huna nafasi ya kuuza vitu usivyohitaji, ingawa mara nyingine unaweza kuviuza kwa bei yoyote. Unakula vyakula vya haraka — wanga — na vyakula vya mgahawani vyenye mafuta, na vitafunwa vyovyote vinavyotokea. Lakini kwa kuwa huna muda wa kwenda kutafuta chakula, unaanza kutumia akiba uliyoweka nyumbani. Unamalizia chokoleti, asali, chochote unachopata.

Hongera, uko katika kanda nyekundu ya anaerobiki. Baada ya kuvuka kizingiti cha anaerobiki, unaingia katika hali ya kuvutia. Nishati ya kukimbia haitoshi kutoka kwenye vyanzo vya kawaida vya aerobiki. Kwa hiyo mwili unaitafuta kwa njia zote. Michakato ya aerobiki inaendelea kama zamani, lakini nishati hiyo haitoshi. Kwa hiyo sehemu kubwa ya nishati sasa hupatikana bila kushirikisha oksijeni: kwa njia ya anaerobiki.

Unapumua kwa kina na haraka iwezekanavyo, moyo unapiga kwa nguvu sana, lakini hata hivyo laktati inaanza kujikusanya zaidi na zaidi katika damu na mwili unaanza «kuwa na asidi nyingi». Hivyo unatengeneza deni la oksijeni ambalo utahitaji kulilipa kwa kurudi, baada ya muda, katika kanda ya manjano au kijani.

Ikiwa ulikuwa na historia nzuri ya mikopo, yaani ulifanya kazi vizuri kwa muda mrefu na kulipa bili zako kwa wakati, utapewa mikopo mikubwa zaidi na kwa muda mrefu zaidi. Ikiwa ulizembea katika kanda ya kijani, mikopo yako itakuwa midogo na ya muda mfupi.

Katika kipindi hiki cha ubadhirifu, bila shaka unaelekea kufilisika kwa sarafumbio. Jambo bora unaloweza kufanya ni kujifunza kuusogeza wakati huo mbali iwezekanavyo. Kuvumilia kidogo zaidi katika kipindi hicho cha malengo makubwa.

Hata hivyo, unaweza kukimbia katika kanda nyekundu, na hiyo ni sehemu muhimu ya mazoezi. Unazoeza uwezo wa kustahimili laktati — lile deni lililojitokeza. Hivyo unaweza, na inahitajika, kufanya vipindi vifupi vya kasi na kuongeza kasi. Bila uwezo wa kukimbia katika kanda nyekundu, hakutakuwa na matokeo ya kuvutia. Na ili kujifunza, lazima ujaribu mara kwa mara.

Ukitumia muda mwingi mno katika kanda nyekundu, unaweza kuharibu historia yako ya mikopo, au hata afya yako. Hapo hutaweza kurudi upesi katika kanda yako ya kijani yenye utulivu; utahitaji muda wa kujirekebisha na kupona.

Mipaka ya kila mtu

Mipaka ya kanda za mapigo ya moyo ni ya kila mtu binafsi kabisa, na inaweza kubadilika kadiri anavyoendelea kwa mazoezi. Kwa mfano, kwa sasa kanda zangu za mazoezi ni hizi:

1. Nyeupe, ya kupona: hadi mapigo 125 kwa dakika. Kwa kawaida napata mapigo hayo ninapotembea, si ninapokimbia.

2. Buluu hafifu, ya kwanza ya aerobiki: mapigo 126–151 kwa dakika; ya kujenga msingi.

3. Kijani, ya pili ya aerobiki: mapigo 152–159 kwa dakika; ya kujiimarisha.

4. Manjano, ya kizingiti: mapigo 160–167 kwa dakika; mbio za kasi endelevu na vipindi virefu.

5. Nyekundu, ya anaerobiki: mapigo 168 kwa dakika na kuendelea; kuzoeza ustahimilivu wa laktati, vipindi na kuongeza kasi.

Hata hivyo, naweza kukimbia katika kanda nyekundu kwa zaidi ya saa moja. Kadiri muda ulivyopita, nilijijengea historia nzuri ya mikopo na kujifunza kuvumilia vipindi hivyo vya ubadhirifu.

Baada ya muda, nilianza kufikiri kwamba hata bila kipima mapigo ya moyo ningeweza kutambua yakiongezeka au kupungua, kisha kuangalia saa ili kuthibitisha. Nilikuwa mwepesi sana wa kuamini hivyo. Hisia hiyo inadanganya sana, mara nyingi hunipotosha, na siiamini kikamilifu. Unaweza kujisikia vizuri ajabu wakati mapigo yako tayari yamepanda, na ni muhimu kugundua hilo kwa wakati.